కల్చరల్ బ్యూరో, న్యూస్ పేజ్ :
భారతీయ సంస్కృతిలో అత్యంత వైభవంగా, ఉత్సాహంగా జరుపుకునే పర్వదినం దసరా. శరన్నవరాత్రుల ముగింపునకు సూచికగా ఆశ్వయుజ శుద్ధ దశమి నాడు ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు. ‘దసరా’ అంటే పది పాపాలను సంహరించేదని, ‘విజయదశమి’ అంటే విజయాలను ఇచ్చే పదవ రోజని అర్థం. ప్రాంతాలు వేరైనా, ఆచారాలు మారినా... ఈ పండుగ చాటిచెప్పే పరమార్థం ఒక్కటే.."ధర్మ రక్షణ, అధర్మ శిక్షణ". మన న్యూస్ పేజ్ పాఠకుల కోసం విజయదశమి వెనుక ఉన్న మూడు చారిత్రక, పురాణ గాథలు ఇక్కడ విశ్లేషించబడ్డాయి:
1. మహిషాసుర మర్దనం: జగన్మాత అద్భుత విజయ గాథ
దేవీ భాగవతం ప్రకారం, దసరా పండుగ ఆవిర్భావానికి ప్రధాన కారణం మహిషాసుర సంహారం. మహిషాసురుడు అనే రాక్షసుడు బ్రహ్మదేవుని గురించి ఘోరమైన తపస్సు చేసి, ఏ పురుషుడి చేతిలోనూ తనకు మరణం లేకుండా వరాన్ని పొందుతాడు. వరగర్వంతో అతడు ముల్లోకాలను పీడించడం ప్రారంభించాడు. దేవతలను స్వర్గం నుండి వెళ్లగొట్టి, యజ్ఞయాగాదులను నిలిపివేశాడు.
అతని అరాచకాలు భరించలేక ముక్కోటి దేవతలు త్రిమూర్తులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను శరణు కోరారు. అప్పుడు ఆ త్రిమూర్తుల తేజస్సుల కలయిక నుండి, సమస్త దేవతల శక్తుల సమన్వయంతో ఆదిపరాశక్తి దుర్గాదేవిగా ఆవిర్భవించింది. దేవతలు తమ దివ్యాయుధాలను అమ్మవారికి కానుకగా ఇచ్చారు.
సింహవాహినియై ఉగ్రరూపం దాల్చిన జగన్మాత మహిషాసురుడి సైన్యంతో భీకర యుద్ధం చేసింది. తొమ్మిది రాత్రుల పాటు సాగిన ఈ సుదీర్ఘ సంగ్రామంలో కోట్లాది రాక్షసులను సంహరించిన దేవి, పదవ రోజు (విజయదశమి) నాడు మహిషాసురుడి తలను ఖండించి లోకాలకు ప్రశాంతతను చేకూర్చింది. అందుకే దేవిని "మహిషాసురమర్దిని"గా స్తుతిస్తూ, ఈ విజయానికి గుర్తుగా మనం విజయదశమి జరుపుకుంటున్నాం.
2. రామ-రావణ యుద్ధం: రాముని ధర్మ విజయం
రామాయణ మహాకావ్యంలో విజయదశమికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. లంకాధిపతియైన రావణాసురుడు సీతాదేవిని అపహరించినప్పుడు, శ్రీరాముడు వానర సైన్యంతో కలిసి లంకపై దండెత్తుతాడు. రావణుడు సామాన్యుడు కాడు, శివభక్తుడు మరియు మహా పరాక్రమవంతుడు. రావణుడిని జయించడం కోసం శ్రీరాముడు నవరాత్రుల పూజ చేసి దేవి అనుగ్రహాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీరామునికి, రావణునికి మధ్య పది రోజుల పాటు హోరాహోరీగా యుద్ధం సాగింది. రావణుడి పది తలలు మానవునిలోని పది దుర్గుణాలకు (కామ, క్రోధ, మోహ, లోభ, మద, మాత్సర్య, అహంకార, స్వార్థ, అన్యాయ, క్రూరత్వాలు) ప్రతీకలు. విజయదశమి నాటి మధ్యాహ్నం (అపరాహ్ణ కాలంలో) శ్రీరాముడు అమోఘమైన ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని సంధించి రావణుడిని వధించాడు. చెడుపై మంచి సాధించిన ఈ విజయానికి గుర్తుగా ఉత్తర భారతదేశంలో దసరా నాడు రావణ దహనం (రావణ లీల) ఘనంగా నిర్వహిస్తారు.
3. మహాభారతం: పాండవుల శమీ పూజ – ఆయుధ పూజ
మహాభారతంలో పాండవుల కథ విజయదశమి నాటి సామాజిక ఆచారాలకు మూలమైంది. జూదంలో ఓడిపోయిన పాండవులు పన్నెండేళ్ల వనవాసం, ఒక ఏడాది అజ్ఞాతవాసం పూర్తి చేయాల్సి వచ్చింది. తమ అజ్ఞాతవాస సమయంలో ఎవరికీ గుర్తుపట్టకుండా ఉండటం కోసం, వారు తమ దివ్య ఆయుధాలను విరాటరాజు కొలువులోకి వెళ్లేముందు ఒక శ్మశానంలోని జమ్మి చెట్టు (శమీ వృక్షం) పై మూటకట్టి దాచిపెడతారు.
అజ్ఞాతవాసం విజయవంతంగా ముగిసిన రోజు ఆశ్వయుజ శుద్ధ దశమి. సరిగ్గా అదే రోజున కౌరవులు విరాటరాజు ఆవులను అపహరించడానికి (గోగ్రహణం) వస్తారు. అప్పుడు అర్జునుడు జమ్మి చెట్టు వద్దకు వెళ్లి, దానికి నమస్కరించి, తన గాండీవాన్ని మరియు ఇతర ఆయుధాలను తిరిగి తీసుకుంటాడు. ఆయుధాలను ధరించి ఉత్తర గోగ్రహణ యుద్ధంలో కౌరవ సైన్యాన్ని ఒంటిచేత్తో ఓడించి అఖండ విజయాన్ని సాధిస్తాడు.
తమ ఆయుధాలను సురక్షితంగా దాచినందుకు కృతజ్ఞతగా పాండవులు జమ్మి చెట్టును పూజించారు. దీనికి గుర్తుగానే దసరా రోజున ప్రతి ఒక్కరు తమ వృత్తి పరమైన ఆయుధాలను, యంత్రాలను, వాహనాలను పూజించడం (ఆయుధ పూజ) ఆనవాయితీగా మారింది.
విజయదశమి సాంస్కృతిక ఆచారాలు – అంతరార్థం
తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దసరా రోజున రెండు ప్రధాన ఆచారాలు కనిపిస్తాయి:
- పాలపిట్ట దర్శనం: విజయదశమి రోజున పాలపిట్టను చూడటం శుభసూచకంగా భావిస్తారు. పాండవులు యుద్ధానికి వెళ్లేటప్పుడు పాలపిట్ట కనిపించి విజయాన్ని సూచించిందని పురాణాలు చెబుతాయి.
- శమీ పూజ (జమ్మి ఆకులు పంచుకోవడం): జమ్మి చెట్టుకు పూజ చేసి, దాని ఆకులను "బంగారం"గా భావిస్తూ పెద్దలకు ఇచ్చి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు."శమీ శమయతే పాపం శమీ శత్రు వినాశినీ |
అర్జునస్య ధనుర్ధారీ రామస్య ప్రియదర్శినీ ||"
అనే శ్లోకం చదువుతూ జమ్మి చెట్టు చుట్టూ తిరగడం వల్ల పాపాలు తొలగి, శత్రువులపై విజయం సిద్ధిస్తుందని నమ్మకం.
విజయదశమి కేవలం బాహ్య ప్రపంచంలోని రాక్షసుల సంహారానికి సంబంధించిన పండుగ మాత్రమే కాదు. అది మనలోని అజ్ఞానం, బద్ధకం, కోపం మరియు అహంకారం అనే అంతర్గత శత్రువులను జయించాలనే సందేశాన్ని ఇస్తుంది. అధర్మం ఎంత బలంగా ఉన్నప్పటికీ, అంతిమంగా ధర్మమే గెలుస్తుందని చాటిచెప్పే ఈ విజయ సంకేతం... సమాజంలో సత్యం, న్యాయం మరియు శాంతిని నిలబెట్టడానికి ప్రతి ఏటా మనకు స్ఫూర్తినిస్తూనే ఉంటుంది.
Tags : దసరా కథలు, విజయదశమి విశిష్టత, రావణ దహనం ఎందుకు చేస్తారు, పాండవుల జమ్మి పూజ, Dasara Stories in Telugu, Durga Devi Charitra, Simhavahini Durga.
మమ్మల్ని ఫాలో అవ్వండి